< Magazine />



De was en de strijd met het water Hygiénisation - 14 décembre 1789

Hervé Masson (1919-1990), lavandieres, 1989

De bron


Daar waar niet beschikt kon worden over stromend water als een rivier of beek werd gebruik gemaakt van een bron. In de feodale tijd, de tijd van de Lodewijken, waren deze bronnen veelal eigendom van de plaatselijke adel. Niet beschikbaar voor het gewone volk.
Pas met de franse revolutie worden de bronnen onteigend en beschikbaar gesteld aan de bevolking en kon begonnen worden met het aanleggen van wasplaatsen en waterbekkens.

Maar ook hier gold nog steeds: stroomafwaarts werd het water vervuild.


Camille Pissarro (1830-1903)
Les Lavandières 1895



De put en de pomp


Om de lange afstanden naar de bronnen te vermijden graaft de bevolking zelf putten in de directe nabijheid van de huizen, in het algemeen op de 'usoir'*) waar ook de mest ligt opgehoopt.
De gier van de mest en het vuile water dat door de goten van de straten wordt afgevoerd dringt zich op en de putten raken meer en meer vervuilt en veroorzaken ziektes als tyfus en cholera.

*) Usoir, is de strook grond voor de woningen, zoals die in de vele dorpen met lintbebouwing zo typerend is. De usoir is eigendom van de gemeente, maar men had het recht van de 'tour de volet', oftewel de draai van het luik, dat meestal neerkwam op ongeveer 50 cm. Het usoir werd gebruikt voor het opstapelen van de houtvoorraad, de mest, het afval, de wagen en de kar, de kippen en dus ook de put.


Er was een dringende behoefte aan wasplaatsen:
> die het gehele jaar door bereikbaar zouden zijn
> die beschutting boden tegen weer en wind
> die de vervuiling door gebruikt water zouden indammen.


Openbare hygiëne in de 19e eeuw

Alfred Rethel gravure - 1851

Cholera.


Van 1826 tot 1837 telt de cholera epidemie in Frankrijk meer dan 600.000 doden.
Tot dan toe werden ziekten en epidemieën als straf van Hogerhand gezien, maar in de 19e eeuw ontstaat een bewustzijn dat de vervuiling oorzaak kan zijn van de ziektes.
Onderzoek naar de oorzaken komt langzaam op gang. Vóór de ontdekking van de bacil is men nog onkundig van de aard van de ziekte. maar de medische vooruitgang maakt meer en meer duidelijk dat slechte hygiënische omstandigheden het verspreiden van bepaalde ziektes tot gevolg hebben. Men probeert de ziekte uit te roeien met maatregelen die proefondervindelijke zijn vastgesteld, zoals het bleken van het wasgoed en het vermijden van elk contact met menselijke en dierlijke uitwerpselen.
De Staat wordt zich van de noodzaak bewust om wetten te maken die maatregelen propageren om de openbare hygiëne te verbeteren.

Gravure: Alfred Rethel - 1851 - Première invasion du choléra à Paris, au bal de l'opéra




Vrouwen eisen brood in een mars van Parijs naar Versailles, 5 okt. 1789. Kunstenaar onbekend

De Franse Revolutie

Vóór de franse revolutie*), onder het oude regime (de monarchie onder de Lodewijken) hingen de voorzieningen op het platte land veelal af van de goedwillendheid van de plaatselijke adel. De nieuwe Republiek wil dat alle gemeenten dezelfde voorzieningen hebben. Het gaat hier om een belangrijk politiek gebaar dat moet bewijzen dat de Staat (de nieuwe republiek) de gelijke rechten voor alle burgers (vrijheid, gelijkheid, broederschap), zelfs tot ver op het platteland serieus neemt. Het besluit van 14 december 1789, over het instellen van gemeentebesturen, gaf de gemeentes de vrijheid over de gemeentebegroting:
"de gemeenten zijn verplicht om aan de inwoners goede hygiënische voorwaarden te verschaffen. Het is aan hen om de noodzakelijke maatregelen te concretiseren".

De eerste werkzaamheden van de gemeentes betroffen openbare gebouwen die verbetering gaven aan de kwaliteit van leven van de lokale bevolking, zoals: brandpompen, distilleerderijen, weegschalen, gemeentehuizen en scholen. Maar het belangrijkste punt werd de aanleg van bronnen en de inrichting van de wasplaatsen, voor een verbetering van de hygiëne.

Het zou nog tot de tweede helft van de 19e eeuw duren voor de bouw van de wasplaasten werkelijk op gang komt.
Onder Napoleon III werd op 3 december 1851 door het Parlement een wet aangenomen dat een bedrag van 600.000 Frank vrijmaakt voor de bouw van openbare wasplaatsen.

Vrouwen eisen brood in een mars van Parijs naar Versailles, 5 okt. 1789. Kunstenaar onbekend


*) Wat is dat? de Franse Revolutie?

Einde aan het feodale tijdperk.

De Franse Revolutie was een politieke omwenteling in het laatste decennium van het achttiende-eeuwse Frankrijk waarbij de monarchie werd vervangen door een republiek.
Als beginpunt geldt juni 1789 wanneer na meer dan 175 jaar de Staten-Generaal bijeen worden geroepen en op 14 juli de staatsgevangenis van Parijs, de Bastille, wordt bestormd. De revolutie eindigt wanneer Napoleon Bonaparte door middel van een staatsgreep in 1799 de macht grijpt en de Napoleontische tijd begint.
De revolutie ontketende een periode van oorlog in Europa die 23 jaar lang zou doorwoeden.

Het uiteindelijke doel van de Franse revolutie was om de burgers dezelfde rechten en plichten te geven als de koning. Dit komt ook in uitdrukking in de lijfspreuk van de Franse Revolutie: 'Liberté , égalité , fraternité' hetgeen betekent :vrijheid, gelijkheid, broederlijkheid. Marianne werd het symboor van deze nieuwe waarden.

Marianne, liberté, égalité, fraternité


Copyright 2010 Betula Alba Studio. All Rights Reserved